Güneş
Oyundaki sıra: 21/45 · gereken seviye 45 · yolculuk (Mk0 motor) 17.0 saat
Sayılarla
| Çap | 1.392.700 km (109 Dünya) |
|---|---|
| Kütle | Sistemin %99,86’sı |
| Yüzey | ≈5.500 °C |
| Çekirdek | ≈15 milyon °C |
| Işığın yolu | 8 dk 20 sn |
| Yaş | 4,6 milyar yıl |
Anlatım
Güneş, Güneş Sistemi’nin kütlesinin %99,86’sını taşıyan G tipi bir ana kol yıldızı: %73 hidrojen, %25 helyum. Çekirdeğinde saniyede yaklaşık 600 milyon ton hidrojen helyuma kaynaşıyor; bu enerji fotonlar olarak yüzeye çıkmak için ortalama on binlerce yıl harcıyor, sonra Dünya’ya sekiz dakikada ulaşıyor.
Yüzeyin (fotosfer) üstünde kromosfer ve milyonlarca derece sıcak korona var. Güneş lekeleri, parlamalar ve koronal kütle atımları 11 yıllık bir döngüyle artıp azalır; Dünya’da kutup ışıkları ve arada uydu ve şebeke arızaları yapar. Güneş yaklaşık 5 milyar yıl sonra kırmızı deve dönüşecek.
Güneş’e insan göndermek imkânsız; ama sondalar gidiyor. Bir sondanın Güneş’e ‘düşmesi’ için Dünya’nın yörünge hızını (30 km/s) neredeyse tamamen sıfırlamak gerekir; bu Plüton’a gitmekten daha çok yakıt ister. Bu yüzden Parker gibi sondalar Venüs’ün çekimini defalarca kullanıp yavaş yavaş yaklaşır.
Görevler
- SOHO (ESA/NASA, 1995): sürekli gözlem
- SDO (NASA, 2010): her 12 saniyede bir görüntü
- Parker Solar Probe (NASA, 2018–): koronaya giren ilk araç, 2024’te 6,1 milyon km
- Solar Orbiter (ESA, 2020–): ilk kutup görüntüleri
Koloni notu
Kolonisi olamaz. Yalnızca özel ısı kalkanlı ‘Güneş sondaları’ yaklaşabilir; her uçuş bilimin en pahalı ve en değerli verilerinden birini getirir.
Sondaların getireceği veriler
- Parker Solar Probe, 2021’de koronaya girdi: bir uzay aracının ilk kez bir yıldızın atmosferinden geçişi. 2024’te yüzeyden yalnızca 6,1 milyon km uzaktan, saatte 690.000 km hızla geçti.
- Koronanın sıcaklığı 1–3 milyon derece, yüzey ise yalnızca 5.500 °C: ‘korona ısınma problemi’, güneş fiziğinin en büyük çözülmemiş sorularından biri. Manyetik yeniden bağlanma ve Alfvén dalgaları kanıt olarak inceleniyor.
- Güneş rüzgârının hızlı kolu koronal deliklerden çıkıyor; Parker, yavaş rüzgârdaki ‘geri dönen manyetik kıvrımları’ (switchback) buldu.
- 11 yıllık güneş döngüsü: leke sayısı ve fırtınalar artıp azalıyor. 1859’daki Carrington olayı telgraf hatlarını yaktı; aynısı bugün şebekeleri ve uyduları vurabilir.
- Solar Orbiter (2020), Güneş’in kutuplarını ilk kez yakından görüntülüyor; SOHO (1995) ise 4.000’den fazla kuyruklu yıldız buldu.